Co warto wiedzieć o grzybach?!

Grzybobranie to znakomity sposób na relaks. Zdrowe, czyste powietrze filtruje płuca, a błoga leśna cisza wpływa kojąco na stan psychiki. Zanim jednak rozpoczniemy przeszukiwać najbliższy drzewostan i oszołomieni świeżym powietrzem, umieścimy w swym koszyku śmiercionośnego muchomora sromotnikowego, powinniśmy poszukać niezbędnych informacji na temat grzybów. Nie ma przecież ludzi nieomylnych i każdemu może przytrafić się trujący „mieszkaniec" lasu.

Zbliża się sezon grzybowy zacznie nabierać tempa. Warto zatem poświęcić kilka słów rosnącym w naszych okolicznych lasach grzybom oraz nauczyć się odróżniania gąsek od muchomorów sromotnikowych. Tym bardziej, że te ostatnie są w stanie nie tylko poważnie uszkodzić nerki i wątrobę - mogą też doprowadzić do śmiertelnego zatrucia! Grzyby rosną prawie wyłącznie w nocy, dlatego możemy zbierać je wcześnie rano. Przyrost owocnika może być bardzo duży np. borowik w ciągu 2-3 dni może osiągnąć wagę ok.75dkg. Po upływie kilku dni warto wrócić na miejsce poprzedniego zbioru.

Dlaczego jemy grzyby? Przede wszystkim ze względu na ich walory smakowe i zapachowe, nie przyjmujemy do wiadomości, że są ciężko strawne i poza potasem właściwie nie mają wartości odżywczych, Zarówno te rosnące w lesie, jak i hodowlane mają skłonności do gromadzenia metali ciężkich, takich jak kadm czy ołów(więcej niż owoce i warzywa), zwłaszcza w zanieczyszczonym środowisku. Należą do nich żółknące gatunki pieczarek, czubajka kania i czubajka czerwieniejąca. Natomiast podgrzybek brunatny pobiera duże ilości cezu. Mino, że grzybów nie jada się codziennie, trzeba wziąć pod uwagę, że rozkład cezu trwa ok. 40 lat, a każda skażona nim porcja kumuluje się w naszym organizmie.

Tu nasuwa się pytanie: Czy podczas obróbki termicznej ilość toksyn zawartych w grzybach zmniejsza się? Nie-ilość jest taka sama bez względu jak przyrządzimy dane grzyby.

W Polsce, niektóre gatunki są dopuszczone do obrotu na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2008 r. w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych oraz środków spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawców (Dz. U. 2008 r. Nr 218, poz.1399)

Osoba sprzedająca grzyby powinna posiadać pisemny atest, potwierdzający, że są one jadalne.

Po udanym grzybobraniu w razie jakichkolwiek wątpliwości w inspektoratach pracują klasyfikatorzy grzybów świeżych, którzy są odpowiednio przygotowani do ich rozpoznania i sprawdzą grzyby przyniesione przez każdą osobę, która się do nich zgłosi. Atest obejmuje partię badaną, której maksymalny okres przydatności wynosi 48 godzin w temp. do 10°C.

Grzyby świeże rosnące w naturalnych warunkach wolno sprzedawać w placówkach handlowych lub na targowiskach pod warunkiem:

•  uzyskania atestu
• umieszczenia w miejscu sprzedaży informacji o gatunku grzybów oraz nazwiska i adresu sprzedawcy

Zatrucia grzybami dotyczą zarówno dorosłych jak i dzieci. Toksyna po dostaniu się do organizmu powoduje zaburzenia w jego funkcjonowaniu i stanowi stan zagrożenia życia. Mimo corocznych ostrzeżeń ginie w Polsce kilkadziesiąt osób z powodu zatruć grzybami. Każdy zbierający uważa, że je zna. Dlaczego więc tyle zatruć? Należy pamiętać, że każda rodzina grzybów ma swoich trujących przedstawicieli. Najgroźniejszym grzybem w Polsce jest muchomor sromotnikowy, który powoduje większość śmiertelnych zatruć. Często mylimy go z kanią lub pieczarką łąkową. Muchomor sromotnikowy występuje w lasach liściastych i mieszanych od lipca do października. Ma seledynowy (biało-zielony) kapelusz, białe blaszki pod kapeluszem, trzon biały z delikatnym odcieniem seledynowym. W górnej części trzonu przyrośnięty pierścień w postaci zwisającego kołnierzyka. W dolnej bulwiasto odstająca pochwa. Średni grzyb ok. 50g stanowi dawkę śmiertelną dla dorosłego człowieka. Objawy zatrucia grzybami występują w 4,5 godz. do 1 doby od spożycia. Są to: biegunka, wymioty, bóle brzucha. W przypadku zatrucia muchomorem sromotnikowym po kilku godzinach pojawia się żółtaczka i śpiączka wątrobowa, dlatego przy najmniejszym przypuszczeniu, że mogliśmy zjeść trujące grzyby, należy natychmiast udać się do lekarza. Jak postępować w przypadku zatruć grzybami? Gdy poszkodowany jest przytomny podać do picia ciepłą wodę i prowokować wymioty, zapewnić pomoc lekarza. Starajmy się dostarczyć lekarzowi resztki grzybów (obierki, resztki potrawy) lub w przypadku późnej reakcji pobierzmy trochę zwróconej treści żołądkowej. Pozwoli to na określenie toksyny i precyzyjne leczenie pacjenta. Wiadomo wtedy, jaka toksyna zatruwa jego organizm. Wszystkie osoby, które jadły to samo danie, nawet jeśli nie odczuwają dolegliwości, powinny poddać się kontroli lekarskiej.

Kilka rad dla zbieraczy:

• grzyby wykręcajmy z ziemi tak, aby nie uszkodzić grzybni;
• zbierajmy je do przewiewnych koszy (w torbach plastikowych się zaparzają i kruszą);
• nie zbierajmy grzybów bardzo młodych, których gatunek trudno rozpoznać, a także starych z pleśnią i larwami owadów;
• nie zbierajmy samych kapeluszy, do domu przynośmy całe grzyby, żeby nie było wątpliwości, do jakiego gatunku należą;
• jeżeli nie znamy się na grzybach, najlepiej nie zbierajmy w ogóle grzybów, które mają pod kapeluszem blaszki; - nie niszczmy w lesie grzybów niejadalnych ani trujących;
• w domu postaw grzyby w chłodnym i zaciemnionym miejscu oraz postaraj się jeszcze tego samego dnia je przyrządzić.

Wyjeżdżając na grzybobranie zastanów się czy rzeczywiście znasz się na grzybach, może bezpieczniej pospacerować po lesie, a kupić pieczarki hodowlane.